Zihniyet: Zekâ ve Öğrenme İnançları
Bu test öğrenmeyle ilgili dört inancı inceler: zekânın gelişebileceğine inanma, çabaya bakış, hataya bakış ve zorluğa yaklaşım. Rapor alanları önce birlikte yorumlar (inançlarla davranışların örtüşüp örtüşmediğine bakar), ardından her birini ayrı ayrı anlatır. “Gelişim zihniyeti” üzerine yapılan araştırmaların ne bulduğunu abartmadan söyler: zihniyetin başarıyla ilişkisi küçüktür; hedeflerle ve zorlanınca seçilen yollarla ilişkisi ise en çok zorlanma anlarında belirginleşir. Maddeler sıfırdan yazılmıştır. Öğrenciye ve veliye ayrı raporlar, testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor hazırlanır.
- yaklaşık 5 dakika
- 5. sınıftan yetişkinlere
- 24 cümle
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Öğrenmeyle ilgili dört inancı ölçer: zekânın gelişebileceği, çabanın ilerlettiği, hatanın öğrettiği ve zorlayıcı işlerin seçilmeye değer olduğu. Her alanda yüksek puan gelişim yönündeki inancı (“gelişim zihniyeti”), düşük puan sabitlik yönündeki inancı (“sabit zihniyet”) gösterir. Rapor alanları birlikte de yorumlar: inançlarla davranışlar her zaman örtüşmez. Araştırmalarda zihniyetin akademik başarıyla ilişkisi küçük bulunmuştur (Sisk ve ark., 2018); üniversite öğrencileriyle yapılan bir araştırmada kuramın altı temel öncülünden yalnızca ikisi desteklenmiştir (Burgoyne, Hambrick ve Macnamara, 2020). Zihniyetin hedeflerle ve zorlanınca seçilen yollarla ilişkisi en çok zorlanma ve başarısızlık anlarında belirginleşir (Burnette ve ark., 2013). Bu bir yetenek ya da zekâ testi değildir.
Zekâya bakış
Zekânın ve zihinsel becerilerin öğrenerek gelişebileceğine inanma. Puan düşükse zekâ doğuştan belli ve sabit görülür.
Çabaya bakış
Çabanın ve yöntem değiştirmenin ilerlettiğine inanma; çok çalışmak gerekmesini yeteneksizlik işareti saymama.
Hataya bakış
Hatayı ve başarısızlığı öğrenmenin normal bir parçası, neyin öğrenileceğini gösteren bir işaret olarak görme.
Zorluğa yaklaşım
Zorlayıcı işleri seçme ve iyi görünmek yerine öğrenmeyi önemseme; hata ihtimali olan işten kaçınmama.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor. Raporlar PDF olarak indirilebilir
- Her boyutun cetvel üzerinde gösterimi
- Her boyut için düzey ve sade bir açıklama
- Alanların birlikte yorumu: zekâ hakkındaki inançla çaba, hata ve zorluk karşısındaki bakışın örtüşüp örtüşmediği
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
- Gelişim yol haritası: parmakla döndürülebilen üç boyutlu profil, nasıl çalışılabileceğine dair öneriler, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- Özgün ölçek (Ölçekhane, 2026). Maddeler sıfırdan yazılmıştır; başka bir ölçeğin maddeleri kullanılmamıştır. Dayanakları: zekâ hakkındaki örtük kuramlar ve bunların hedef seçimi ve zorlanınca kullanılan yollarla ilişkisi (Burnette ve ark., 2013), çaba hakkındaki inançlar (Blackwell, Trzesniewski ve Dweck, 2007) ve başarısızlığı öğretici ya da engelleyici görme (Haimovitz ve Dweck, 2016).
- Türkçe sürüm
- Özgün Türkçe ölçek; bir çeviri değildir. Her alanda altı maddenin üçü ters yönlüdür; birbirinin tersini söyleyen beş cümle çiftinden en az üçünde iki cümleye de aynı yöndeki iki seçenekten biri (“Katılıyorum” ya da “Tamamen katılıyorum”; “Hiç katılmıyorum” ya da “Katılmıyorum”) verilirse raporda “evet ya da hayır deme eğilimi” uyarısı gösterilir.
- Güvenirlik
- Pilot aşamasındadır: iç tutarlılık ve yapı geçerliği henüz incelenmedi.
- Norm durumu
- Türkiye normu henüz yok. Puanlar, gelişim yönündeki inancın ne kadar güçlü olduğuna göre (1: sabitlik yönünde, 5: gelişim yönünde) yorumlanır; kişi başkalarıyla karşılaştırılmaz.
- Yaş ve sınıf
- 5. sınıftan itibaren; mezunlar ve yetişkinler de çözebilir. Maddeler okula özgü değildir. Araştırmalarda zihniyetin akademik başarıyla ilişkisi çocuklarda ve ergenlerde küçük, üniversite öğrencileri gibi yetişkinlerde ise neredeyse yok bulunmuştur (Sisk ve ark., 2018).
- Kullanım izni
- Özgün ölçek. Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir.
- Sınırlılıklar
- Kişinin kendi bildirimine dayanır; insanlar ne düşünmesi gerektiğini bildikleri için cevaplarını o yöne çekebilir.
- Zihniyet başarıyı tek başına belirlemez: araştırmalarda akademik başarıyla ilişkisi küçüktür (r = .10) ve kısa zihniyet çalışmalarının başarıya ortalama etkisi çok küçüktür; daha belirgin etkiler, sınırlı sayıda çalışmada, düşük gelirli ailelerden gelen ya da notları düşük öğrencilerde görülmüştür (Sisk ve ark., 2018; Yeager ve ark., 2019).
- İnançlar ve davranışlar her zaman örtüşmez; bu test inançları ve kendi bildirilen davranış eğilimlerini sorar, gerçek davranışı gözlemlemez.
- Pilot aşamasındadır: güvenirlik ve geçerlik çalışması henüz yapılmadı.
- Kaynakça
- Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H. ve Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition: A longitudinal study and an intervention. Child Development, 78(1), 246–263.
- Burnette, J. L., O’Boyle, E. H., VanEpps, E. M., Pollack, J. M. ve Finkel, E. J. (2013). Mind-sets matter: A meta-analytic review of implicit theories and self-regulation. Psychological Bulletin, 139(3), 655–701.
- Haimovitz, K. ve Dweck, C. S. (2016). Parents’ views of failure predict children’s fixed and growth intelligence mind-sets. Psychological Science, 27(6), 859–869.
- Sisk, V. F., Burgoyne, A. P., Sun, J., Butler, J. L. ve Macnamara, B. N. (2018). To what extent and under which circumstances are growth mind-sets important to academic achievement? Two meta-analyses. Psychological Science, 29(4), 549–571.
- Burgoyne, A. P., Hambrick, D. Z. ve Macnamara, B. N. (2020). How firm are the foundations of mind-set theory? The claims appear stronger than the evidence. Psychological Science, 31(3), 258–267.
- Yeager, D. S. ve ark. (2019). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature, 573(7774), 364–369.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.