Ders Çalışma Motivasyonu
Bu test öğrencinin ders çalışma nedenlerini beş türde inceler: merak ve keyif, önemini görme, iç baskı (suçluluk, utanç), dış baskı ve ödül, isteksizlik. Bu nedenler iki büyük grupta toplanır: kendi isteğiyle çalışma ve baskıyla çalışma. Rapordaki motivasyon haritası ikisini birlikte gösterir ve araştırmalarda öğrencilerde bulunan dört motivasyon profiline göre yorumlanır. Maddeler öz-belirleme kuramına göre sıfırdan yazılmıştır.
- yaklaşık 5 dakika
- 5. sınıf ve üzeri
- 25 cümle
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Ders çalışma nedenlerini beş türde ölçer: merak ve keyif (iç motivasyon), önemini görme, iç baskı (suçluluk, utanç, değerini başarıya bağlama), dış baskı ve ödül, isteksizlik. İlk ikisi “kendi isteğiyle çalışma” (özerk motivasyon), ortadaki ikisi “baskıyla çalışma” (kontrollü motivasyon) olarak birleştirilir. Rapordaki motivasyon haritası bu ikisini birlikte gösterir ve araştırmalarda öğrencilerde bulunan dört profile göre yorumlanır (Vansteenkiste ve ark., 2009). Test motivasyonun yalnızca ne kadar olduğuna değil, nereden geldiğine de bakar: araştırmalarda başarı, vazgeçmeden sürdürme ve kendini iyi hissetmeyle en olumlu ilişkili olan, kendi isteğiyle çalışmadır (Howard ve ark., 2021).
Kendi isteğiyle çalışma
Merak ve keyif ile önemini görme birlikte: çalışmanın nedeni kişinin kendisinden geliyor (özerk motivasyon).
- Merak ve keyifÖğrenmenin kendisinden hoşlandığı için çalışma: merak, ilgi ve bir şeyi anlamanın verdiği zevk (iç motivasyon).
- Önemini görmeÖğrenmenin kendisi için önemli olduğunu düşündüğü ve kendi hedefleriyle ilişkilendirdiği için çalışma.
Baskıyla çalışma
İç baskı ile dış baskı ve ödül birlikte: çalışmanın nedeni bir baskı ya da beklenti (kontrollü motivasyon).
- İç baskıSuçluluk, utanç ya da kendi değerini başarıya bağlama gibi içten gelen bir baskıyla çalışma.
- Dış baskı ve ödülÖdül almak, ceza almamak, denetlendiği ya da zorunda olduğu için çalışma.
İsteksizlik
Ders çalışmak için bir neden görememe ya da çalışmanın işe yaramayacağını düşünme.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; ikisi de PDF olarak indirilebilir
- Motivasyon haritası: kendi isteğiyle ve baskıyla çalışmanın birlikte gösterimi ve araştırmalardaki dört motivasyon profiline göre yorumu
- Beş motivasyon türünün cetvel üzerinde gösterimi ve her biri için sade bir açıklama
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
- Gelişim yol haritası: parmakla döndürülebilen üç boyutlu profil, nasıl çalışılabileceğine dair öneriler, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- Özgün ölçek (Ölçekhane, 2026). Maddeler öz-belirleme kuramının motivasyon türlerine göre sıfırdan yazılmıştır (Ryan ve Deci, 2000). Nedenleri “…için çalışırım” biçiminde sorma yolu Ryan ve Connell’in (1989) çalışmasından gelir; o çalışmanın ya da başka bir ölçeğin maddeleri kullanılmamıştır.
- Türkçe sürüm
- Özgün Türkçe ölçek; bir çeviri değildir. Maddeler ortaokul ve lise öğrencilerinin gündelik diline göre yazılmıştır.
- Güvenirlik
- Pilot aşamasındadır: iç tutarlılık ve yapı geçerliği henüz incelenmedi. Kurama göre motivasyon türleri, kişinin kendisinden ne kadar geldiğine göre bir yelpaze üzerinde dizilir (Ryan ve Deci, 2000); isteksizlik dışındaki dört türde yan yana duranların birbiriyle daha çok ilişkili olduğu gösterilmiştir (Ryan ve Connell, 1989). Bu ölçekte bu düzenin görülüp görülmediği henüz sınanmadı.
- Norm durumu
- Türkiye normu henüz yok. Puanlar, her nedenin öğrenciye ne kadar uyduğuna göre (1: hiç uymuyor, 5: tamamen uyuyor) yorumlanır; öğrenci başka öğrencilerle karşılaştırılmaz.
- Yaş ve sınıf
- 5. sınıftan itibaren ve mezunlar için. Maddeler okulda ders çalışma deneyimine göre yazıldığı için yetişkinlere açık değildir.
- Kullanım izni
- Özgün ölçek. Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir.
- Sınırlılıklar
- Öğrencinin kendi bildirimine dayanır; o günkü ruh hâli ve yakın zamandaki bir sınav deneyimi cevapları etkileyebilir.
- Genel ders çalışma nedenlerini sorar; motivasyon derse göre değişebilir.
- Motivasyon kalıcı bir özellik değildir: ortama, desteğe ve zamana göre değişir; örneğin öğretmenin özerkliği desteklemesi ve öğrencinin kendini yeterli hissetmesi, kendi isteğiyle çalışmayla güçlü biçimde ilişkilidir (Bureau ve ark., 2022). Sonuç bugünü gösterir.
- Araştırmalardaki dört profil, öğrencilerin birbirine göre puanlarıyla bulunmuştur; bu testte ise cevap seçeneklerine göre konmuş sabit sınırlar (2,5 ve 3,5) kullanılır. Bu yüzden profil adları yaklaşık bir eşleştirmedir ve sınıra yakın puanlarda kesin değildir.
- Pilot aşamasındadır: güvenirlik ve geçerlik çalışması henüz yapılmadı.
- Kaynakça
- Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.
- Ryan, R. M. ve Connell, J. P. (1989). Perceived locus of causality and internalization: Examining reasons for acting in two domains. Journal of Personality and Social Psychology, 57(5), 749–761.
- Vansteenkiste, M., Sierens, E., Soenens, B., Luyckx, K. ve Lens, W. (2009). Motivational profiles from a self-determination perspective: The quality of motivation matters. Journal of Educational Psychology, 101(3), 671–688.
- Howard, J. L., Bureau, J., Guay, F., Chong, J. X. Y. ve Ryan, R. M. (2021). Student motivation and associated outcomes: A meta-analysis from self-determination theory. Perspectives on Psychological Science, 16(6), 1300–1323.
- Bureau, J. S., Howard, J. L., Chong, J. X. Y. ve Guay, F. (2022). Pathways to student motivation: A meta-analysis of antecedents of autonomous and controlled motivations. Review of Educational Research, 92(1), 46–72.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.