Empati
Empati, başkalarının ne hissettiğini anlama ve onların duygularını bir ölçüde paylaşma eğilimidir. Bu test onu üç yönde gösterir: başkalarının duygularına, bakış açısına ve ihtiyaçlarına saygı gösterip onları önemseme; başkalarının duygularını içinde hissetme ve onların acısından etkilenme; insanlara sıcak yaklaşma, onları rahatlatma ve onlara destek olma. Kamu malı olan Uluslararası Kişilik Madde Havuzu’nun (IPIP) üç ölçeğine dayanır; 29 kısa cümleden oluşur ve yaklaşık 5 dakika sürer. Rapor, üç yönün birlikte ne anlatabileceğini ve gündelik hayatta denenebilecek küçük adımları da anlatır. Öğrenciye ve veliye ayrı raporlar, testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor hazırlanır. Sonuç kişinin kendini nasıl gördüğünü gösterir; başkalarının duygularını ne kadar doğru anladığını ölçmez. Tanı koymaz.
- yaklaşık 5 dakika
- 9. sınıftan yetişkinlere
- 29 cümle
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Empati, başkasının ne hissettiğini anlama ve onun duygusunu bir ölçüde paylaşma eğilimidir. Araştırmalarda genellikle iki yönü ayrılır: olaylara başkasının gözünden bakabilmek ve onun duygusunu anlamak (bilişsel empati) ve onun duygusundan etkilenmek (duygusal empati) (Davis, 1983; Jolliffe ve Farrington, 2006). Davis (1980, 1983) ayrıca başkalarının durumunu önemseyip onlar için üzülmeyi (empatik ilgi), başkasının sıkıntısı karşısında kişinin kendisinin bunalmasını (kişisel sıkıntı) ve kendini hikâye ve filmlerdeki kişilerin yerine koymayı ayrı ölçer. Bu testin üç yönü bu ayrımlarla birebir örtüşmez: başkalarını düşünme, başkalarının duygularına, bakış açısına ve ihtiyaçlarına önem vermeyi; duygusal duyarlılık, başkalarının duygularından etkilenmeyi ve duyguları yoğun yaşamayı; sıcaklık ve destek ise bu ilginin insanlara nasıl yansıdığını (ilgi gösterme, rahatlatma, teselli etme) sorar. Maddeler, başkalarının ne düşündüğünü ya da hissettiğini doğru tahmin etme becerisini sınamaz; kişinin kendini nasıl gördüğünü sorar. Kişilerin kendi bilişsel empatilerini nasıl değerlendirdiği ile bu beceriyi ölçen görevlerdeki başarıları arasındaki ilişki çok zayıf bulunmuştur: 85 çalışmayı birleştiren bir incelemede öz değerlendirme, görevlerdeki başarı farklarının yalnızca yaklaşık %1’ini açıklamıştır (Murphy ve Lilienfeld, 2019). Empati, yardım etme ve paylaşma gibi davranışlarla ilişkilidir: 146 örneklemi birleştiren bir incelemede bu ilişki bilişsel empati için r = .32, duygusal empati için r = .30 bulunmuştur (Yin ve Wang, 2023). Hollanda’da gençleri altı yıl izleyen bir çalışmada başkalarının durumunu önemseme, gençlerin sonraki yıllarda kendi bildirdikleri yardım etme ve paylaşma gibi davranışlarla ilişkili çıkmış; başkasının gözünden bakabilme ise bu davranışla doğrudan değil, önemseme üzerinden ilişkili bulunmuştur (Van der Graaff ve ark., 2018). Empati çalışmayla gelişebilir: 18 kontrollü deneyi (1.018 kişi) birleştiren bir incelemede empati eğitimlerinin orta büyüklükte bir etkisi bulunmuştur; etki, sağlık çalışanları ve üniversite öğrencileriyle yapılan çalışmalarda ve öz bildirim yerine nesnel ölçümler kullanıldığında daha büyüktür (Teding van Berkhout ve Malouff, 2016). Üç yön ayrı ayrı puanlanır ve toplam bir puan hesaplanmaz.
Başkalarını düşünme
Başkalarının duygularına ve bakış açısına saygı gösterme, onların yararını da gözetme; sorunlarını ve ihtiyaçlarını önemseme, onlara yardımcı olmaktan hoşlanma.
Duygusal duyarlılık
Başkalarının ne hissettiğini içinde hissetme, onların derdiyle dertlenme ve başlarına gelen kötü şeylerden derinden etkilenme; duyguları yoğun yaşama, gözlerin kolayca dolması.
Sıcaklık ve destek
İnsanlara ilgi duyma; insanları rahatlatma ve onlara iyi karşılandıklarını hissettirme; hâl hatır sorma, teselli etme ve zaman ayırma; gülümseme ve minnettarlığını belli etme.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor. Raporlar PDF olarak indirilebilir
- Her boyutun cetvel üzerinde gösterimi
- Her boyut için düzey ve sade bir açıklama
- Birlikte bakınca: empati hakkında araştırmaların kısa özeti ve üç yönün birlikte ne anlatabileceği
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
- Gelişim yol haritası: parmakla döndürülebilen üç boyutlu profil, nasıl çalışılabileceğine dair öneriler, rahat edilebilecek ortamlar, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- Uluslararası Kişilik Madde Havuzu’nun (IPIP) üç ölçeği: AB5C modelinin anlayış (Understanding) ve sıcaklık (Warmth) ölçekleri ile Jackson Kişilik Envanteri’nin (JPI-R) empati ölçeğinin IPIP karşılığı (Empathy). AB5C, beş büyük kişilik boyutunu ikişerli birleşimleriyle inceleyen bir modeldir (Hofstee ve ark., 1992): anlayış, uyumluluğun yalnızca kendisiyle tanımlanan yönüdür; sıcaklık, uyumluluğun dışadönüklüğe yakın yönüdür. Bu testte anlayış ölçeğinin adı “başkalarını düşünme”dir: maddeleri başkalarını ne kadar iyi anladığını değil, başkalarının duygularına ve ihtiyaçlarına ne kadar önem verdiğini sorar. JPI-R’nin yayıncısı, bu ölçekte puanı yüksek olanları başkalarıyla ve onların sorunlarıyla yakından özdeşleşen, yakın duygusal bağlara değer veren ve başkalarının başına gelen kötü şeylerden üzülen kişiler olarak tanımlar (Jackson, 1994; yayıncının örnek raporu). Maddeler IPIP’indir. Kaynaktaki 31 maddeden ikisi iki ölçekte birden yer aldığı için yalnızca birer kez sorulur; test 29 maddedir.
- Türkçe sürüm
- Maddeler Ölçekhane tarafından Türkçeye çevrildi. Sitedeki öteki testlerde birebir aynı olan 19 maddenin çevirisi korundu; kalan 10 madde iki ayrı taslakla çevrilip karşılaştırıldı. “Spiritually connected” (ruhen bağlı) ifadesi dinî bir anlam taşımasın diye “aramda derin bir bağ” diye çevrildi. Bu IPIP ölçeklerinin yayımlanmış bir Türkçe uyarlamasına ulaşılamadı. Türkiye’de empatiyi ölçen başka ölçekler uyarlanmıştır: Davis’in Kişiler Arası Tepkisellik İndeksi üniversite öğrencileriyle (Engeler ve Yargıç, 2007), Temel Empati Ölçeği 13–21 yaşındaki gençlerle (Topçu ve ark., 2010), Toronto Empati Ölçeği üniversite öğrencileriyle (Totan ve ark., 2012). Bu testin maddeleri o ölçeklerin maddeleri değildir. Bu çevirinin güvenirlik ve geçerlik çalışması henüz yapılmadı.
- Güvenirlik
- IPIP’in sayfalarında, ABD’deki Eugene-Springfield Topluluk Örneklemi’nin yetişkinleriyle hesaplanan iç tutarlılık (Cronbach α) şöyledir: anlayış (bu testte başkalarını düşünme) .81 ve sıcaklık (bu testte sıcaklık ve destek) .84 (501 kişi), empati (bu testte duygusal duyarlılık) .80 (471 kişi). Bu testte iki ölçek birer madde eksik sorulduğu için beklenen değerler biraz düşer: sıcaklık ve destek için yaklaşık .83, duygusal duyarlılık için yaklaşık .79 (sayfadaki ortalama madde ilişkilerinden Spearman–Brown formülüyle hesaplandı). IPIP’in empati ölçeği, JPI-R’nin asıl empati ölçeğiyle .64 (ölçüm hatası düzeltilince .82) ilişkilidir. Bu örneklemin açık verisine bu çalışmada ulaşılamadığı için standart sapmalar hesaplanamadı; raporda ölçüm payı gösterilmez. Türkçe çevirinin güvenirliği henüz incelenmedi.
- Norm durumu
- Türkiye normu yok. Puanlar 1–5 cevap aralığına göre yorumlanır: sonuç kişinin kendini nasıl tanımladığını gösterir, akranlarıyla karşılaştırma yapmaz.
- Yaş ve sınıf
- 9. sınıftan itibaren uygulanır; mezunlar ve yetişkinler de çözebilir. Bu IPIP ölçeklerinin güvenirliği yetişkinlerde hesaplanmıştır; aynı maddelerle ergenlerde yapılmış bir güvenirlik ya da geçerlik çalışmasına ulaşılamadı. Empati ergenlikte değişmeye devam eder: Hollanda’da 497 genci 13 ile 18 yaş arasında her yıl soran bir çalışmada başkasının gözünden bakabilme yaşla artmış, bu artış kızlarda erkeklerden daha hızlı olmuştur; başkalarının durumunu önemseme kızlarda daha yüksek ve durağan kalmış, erkeklerde ergenliğin başından ortasına doğru azalıp sonra başlangıçtaki düzeyine dönmüştür (Van der Graaff ve ark., 2014). Bu yüzden lise öğrencilerinde sonuç o dönemin bir resmi olarak düşünülmelidir; zamanla değişebilir.
- Kullanım izni
- Kamu malı: IPIP maddeleri izin ve ücret gerektirmeden her amaçla kullanılabilir ve çevrilebilir. Kaynağı gör
- Sınırlılıklar
- Öz bildirime dayanır; sonuç kişinin kendini nasıl gördüğünü yansıtır. O günkü ruh hâli ve kendini nasıl göstermek istediği cevapları etkileyebilir. Başkalarını önemsemek değer verilen bir özellik olduğu için bu cümlelerde insanlar kendilerini olduğundan biraz daha olumlu anlatabilir.
- Test, başkalarının duygularını ve düşüncelerini ne kadar doğru anladığını ölçmez: kişilerin kendi empatilerini nasıl değerlendirdiği ile bu beceriyi ölçen görevlerdeki başarıları arasındaki ilişki çok zayıftır (Murphy ve Lilienfeld, 2019).
- Duygusal duyarlılığın dokuz cümlesinden yedisi, sıcaklık ve desteğin on cümlesinden sekizi aynı yöndedir: cümlelerin çoğuna “doğru” deme eğilimi bu yönlerin puanını yükseltebilir. Birbirinin tersini söyleyen beş cümle çiftinin çoğuna aynı uç cevap verilirse raporda uyarı gösterilir.
- 29 cümleden 19’u sitedeki öteki testlerde de sorulur: sekizi Beş Faktör Kişilik Profili’nde, yedisi Kişiliğin 10 Yönü’nde, altısı Ayrıntılı Kişilik Profili’nde, dördü Duygusal Zekâ Bileşenleri’nde; ayrıca beşi 16 Faktörlü Kişilik Profili’nde, dördü Hızlı Kişilik Testi’nde, dördü Altı Boyutlu Kişilik Profili’nde, üçü Kişilerarası Tarz’da (bir cümle birden çok testte olabilir). Bu yüzden sonuçlar birbiriyle uyumlu çıkabilir: ör. uyumluluk ya da şefkat puanı yüksek olan birinin başkalarını düşünme puanı da yüksek olabilir.
- Sitedeki Bakış Açısı Alma testi, bir sahnenin başka bir yerden nasıl göründüğünü zihinde canlandırmayı ölçer; bu testteki başkalarını düşünme ise başkalarının duygularını ve görüşlerini önemsemeyi sorar. İkisi farklı şeylerdir.
- Düşük bir puan bir kusur, yüksek bir puan da bir başarı notu değildir. Duygulardan derinden etkilenmek kimi zaman yorucu olabilir; duygulardan kolay kolay etkilenmemek de başkalarını önemsemediği anlamına gelmez.
- Tanı koymaz; bir ruh sağlığı ya da gelişim taraması değildir ve uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz.
- Ergenlerde güvenirliğini ve geçerliğini inceleyen bir çalışmaya ulaşılamadığı için lise öğrencilerinde sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır.
- Türkçe çevirinin güvenirlik ve geçerlik çalışması henüz yapılmadı; kaynaktaki değerler bu çeviri için doğrudan geçerli sayılmamalıdır. Ölçüm payı hesaplanamadığı için sınıra yakın puanlar komşu düzeye de yakın sayılmalıdır.
- Kaynakça
- IPIP. AB5C ölçeklerinin anahtarları (anlayış ve sıcaklık).
- IPIP. AB5C ölçeklerinin özet tablosu (güvenirlik).
- IPIP. JPI-R ölçeklerinin anahtarları (empati).
- IPIP. JPI-R ölçeklerinin özet tablosu (güvenirlik ve JPI-R ile ilişki).
- Goldberg, L. R. ve ark. (2006). The International Personality Item Pool and the future of public-domain personality measures. Journal of Research in Personality, 40(1), 84–96.
- Hofstee, W. K. B., de Raad, B. ve Goldberg, L. R. (1992). Integration of the Big Five and circumplex approaches to trait structure. Journal of Personality and Social Psychology, 63(1), 146–163.
- Jackson, D. N. (1994). Jackson Personality Inventory–Revised manual. Sigma Assessment Systems.
- Sigma Assessment Systems. (t.y.). Jackson Personality Inventory–Revised: Örnek rapor (ölçeklerin tanımları).
- Davis, M. H. (1980). A multidimensional approach to individual differences in empathy. JSAS Catalog of Selected Documents in Psychology, 10, 85.
- Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 113–126.
- Jolliffe, D. ve Farrington, D. P. (2006). Development and validation of the Basic Empathy Scale. Journal of Adolescence, 29(4), 589–611.
- Murphy, B. A. ve Lilienfeld, S. O. (2019). Are self-report cognitive empathy ratings valid proxies for cognitive empathy ability? Negligible meta-analytic relations with behavioral task performance. Psychological Assessment, 31(8), 1062–1072.
- Yin, Y. ve Wang, Y. (2023). Is empathy associated with more prosocial behaviour? A meta-analysis. Asian Journal of Social Psychology, 26(1), 3–22.
- Van der Graaff, J., Branje, S., De Wied, M., Hawk, S., Van Lier, P. ve Meeus, W. (2014). Perspective taking and empathic concern in adolescence: Gender differences in developmental changes. Developmental Psychology, 50(3), 881–888.
- Van der Graaff, J., Carlo, G., Crocetti, E., Koot, H. M. ve Branje, S. (2018). Prosocial behavior in adolescence: Gender differences in development and links with empathy. Journal of Youth and Adolescence, 47(5), 1086–1099.
- Teding van Berkhout, E. ve Malouff, J. M. (2016). The efficacy of empathy training: A meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Counseling Psychology, 63(1), 32–41.
- Engeler, A. ve Yargıç, L. İ. (2007). Kişiler arası tepkisellik indeksi: Empatinin çok boyutlu ölçümü. Yeni Symposium, 45(3), 119–127.
- Topçu, Ç., Erdur-Baker, Ö. ve Çapa-Aydın, Y. (2010). Temel Empati Ölçeği Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(34), 174–182.
- Totan, T., Doğan, T. ve Sapmaz, F. (2012). The Toronto Empathy Questionnaire: Evaluation of psychometric properties among Turkish university students. Eğitim Araştırmaları – Eurasian Journal of Educational Research, 12(46), 179–198.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.