İçeriğe geç
Ölçekhane
Zekâ ve zihinsel becerilerPilot

Desen Hatırlama

Bu test, kısa bir süre gösterilen bir deseni akılda tutabilmeyi, yani kısa süreli görsel belleği ölçer. Kareli bir tabloda bazı kareler 3 saniye boyunca koyu renkli gösterilir; desen kaybolunca boş tabloda aynı kareler işaretlenir. Desenler 3 dolu kareden 15 dolu kareye kadar büyür; her büyüklükte üç desen vardır ve bir büyüklükteki üç desenin hiçbiri doğru hatırlanamayınca test biter. Bütün desenler Ölçekhane tarafından özgün olarak hazırlanmıştır. Rapor; tam doğru hatırlanan en büyük deseni, desenler büyüdükçe sonucun nasıl değiştiğini, yanlış hatırlanan desenlerde nelerin karıştığını ve desenlere nasıl çalışıldığını sade bir dille anlatır. Zekâ puanı (IQ) vermez ve tanı koymaz.

Ücretsiz çözBilimsel dayanağı
Süre
yaklaşık 8 dakika
Kimler için
3. sınıftan yetişkinlere
Uzunluk
3–15 kareli desenler, her büyüklükte 3 desen
Ücret
Ücretsiz, hesap gerekmez

Neyi ölçer?

Kısa süreli görsel belleği, yani bir şeklin ya da desenin görünüşünü kısa bir süre akılda tutabilmeyi ölçer. Bu tür görevler, yerlerin sırayla gösterildiği görevlerden (ör. kutuların sırayla yandığı kutu dizisi) farklı bir beceriyi ölçmeye yöneliktir: tek bir bakışta görülen, hareketsiz bir görüntüyü akılda tutmak. Della Sala ve arkadaşlarının çalışmasında sağlıklı yetişkinlerde iki tür görevin sonuçları arasındaki ilişki zayıf bulunmuştur (r = .27 ve .35; iki görevin ortak payı yalnızca yaklaşık %7–12). Aynı çalışmada 16 üniversite öğrencisiyle yapılan bir deneyde, desen ile hatırlama arasındaki 10 saniyede soyut bir resme bakmak desen hatırlamayı, görmeden dokunarak bir sırayı izlemek ise kutu dizisini daha çok bozmuştur (Della Sala ve ark., 1999). Çocuklarla yapılan çalışmalar da desenleri hatırlamanın, hareket ya da yol sıralarını hatırlamaktan ayrı bir gelişim izlediğini düşündürür (Logie ve Pearson, 1997; Pickering ve ark., 2001). Desenlere sözcükle ad vermek hatırlamayı kolaylaştırabilir: 60 yetişkinle yapılan bir çalışmada kolay ad verilen desenlerle ölçülen ortalama desen aralığı 10,1, zor ad verilen desenlerle 8,7 bulunmuş ve yeni desenlerin bu açıdan denetlenmesi önerilmiştir (Brown ve ark., 2006). 40 yetişkinle yapılan başka bir çalışmada da kolay ad verilen desenler daha iyi hatırlanmış; görsel ve sözel yolları birlikte kullanmanın ve görüntüye bir anlam yüklemenin görsel belleğe yardım ettiği sonucuna varılmıştır (Brown ve Wesley, 2013). Bu yüzden bu testin desenleri, kolay ad verilebilecek biçimlerden (tamamen dolu ya da boş satırlar, büyük tablolarda tamamen dolu ya da boş sütunlar, uzun düz çizgiler, simetrik desenler, tek parça büyük şekiller) kaçınılarak seçilmiştir. Bu test bir zekâ puanı (IQ) vermez; sonuç, kısa süreli görsel belleğin bugünkü durumunu anlatır.

  • En büyük doğru desen

    Bütün kareleriyle doğru hatırlanan en büyük desendeki dolu kare sayısı (3 ile 15 arası).

  • Doğru hatırlanan desenler

    Gösterilen desenlerin kaç tanesinin bütün kareleriyle doğru hatırlandığı ve desenler büyüdükçe bunun nasıl değiştiği.

  • Hata türleri

    Yanlış hatırlanan desenlerde karelerin unutulup unutulmadığı, desende olmayan kareler işaretlenip işaretlenmediği ve yanlış karelerin doğru yerin hemen yanında olup olmadığı.

  • Çalışma biçimi

    Desenleri işaretlemeye ne kadar zaman ayrıldığı ve “Hatırlamıyorum” düğmesinin ne kadar kullanıldığı.

Ücretsiz raporda neler var?

  • Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor. Raporlar PDF olarak indirilebilir
  • Bütün kareleriyle doğru hatırlanan en büyük desen (desen aralığı) ve desen büyüklüğüne göre doğru hatırlanan desenler grafiği
  • Yanlış hatırlanan desenlerde karelerin unutulup unutulmadığı, fazladan kare işaretlenip işaretlenmediği, yanlış karelerin doğru yerin yanında olup olmadığı ve desenlere nasıl çalışıldığı
  • Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
  • Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
  • Gelişim yol haritası: bir görüntüyü kısa bir bakıştan sonra akılda tutmayı kolaylaştıran yollar, bilmekte yarar olanlar, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar

Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.

Bilim kartı

Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.

Dayandığı ölçek
Görsel desen aralığı (pattern span) görevleri: kareli bir tabloda karelerin yaklaşık yarısının dolu olduğu bir desen kısa bir süre gösterilir, ardından aynı boyda boş bir tabloda dolu kareler işaretlenir. Rastgele doldurulmuş kareli desenler görsel bellek araştırmalarında 1970’lerden beri kullanılır (Phillips, 1974). Della Sala ve arkadaşlarının Görsel Desenler Testi’nde (Visual Patterns Test) desenler 2 × 2’lik bir tabloda 2 dolu kareden 5 × 6’lık bir tabloda 15 dolu kareye kadar büyür, her büyüklükte üç desen vardır, her desen 3 saniye gösterilir ve puan, doğru hatırlanan en büyük desendeki dolu kare sayısıdır; bu sayıya desen aralığı denir (Della Sala ve ark., 1999). Bu testte de her desen 3 saniye gösterilir; desenler 2 × 3’lük bir tabloda 3 dolu kareden 5 × 6’lık bir tabloda 15 dolu kareye kadar büyür, her büyüklükte üç desen vardır ve puan aynı biçimde hesaplanır. Bir büyüklükteki üç desenin hiçbiri tam doğru hatırlanmazsa test biter (aynı çalışmadaki deneyde de test, hiç doğru cevap verilmeyen düzeyde bitirilmiştir). Bütün desenler ve tablo boyları Ölçekhane tarafından özgün olarak hazırlanmıştır; ticari testin desenleri, puan düzeltmeleri ya da normları kullanılmaz.
Türkçe sürüm
Özgün test. Desenler ve yönergeler Ölçekhane tarafından hazırlanmıştır. Türkiye’de bu tür bir desen görevinin kullanıldığı yayımlanmış bir çalışmaya ulaşılamadı.
Güvenirlik
Bu testin güvenirlik, geçerlik ve norm çalışması henüz yapılmadı. Görsel Desenler Testi’nin iki eş formu (iki ayrı desen takımı) arasındaki ilişki 13–92 yaş arası 194 kişide .81, yaş ortalaması 29 olan 74 sağlıklı yetişkinde .77 bulunmuştur; test bir hafta arayla yeniden uygulandığında iki sonuç arasındaki ilişki 50 kişide .75 ve .73’tür (Della Sala ve ark., 1999). 3. ve 4. sınıftaki 162 çocukla yapılan bir çalışmada, bu testten uyarlanmış bir desen görevinin iç tutarlılığı (Cronbach α) .84 bulunmuştur (Mammarella ve ark., 2008). Bu değerler o görevlere aittir; bu test için geçerli sayılamaz.
Norm durumu
Türkiye normu yok; sonuçlar akranlarla karşılaştırılmadan, tam doğru hatırlanan en büyük desenle ve desen büyüklüklerine göre doğru hatırlanan desenlerle anlatılır. Zekâ puanı (IQ) verilmez. Desen hatırlama çocuklukta gelişip yetişkinlikte yaşla azaldığı için aynı sonuç farklı yaşlarda farklı anlama gelir.
Yaş ve sınıf
3. sınıftan itibaren uygulanır; yetişkinler de çözebilir. Bir araştırmada desen aralığı 5 ile 11 yaş arasında hızla artmış ve 11 yaşına gelindiğinde yetişkinlerin düzeyine ulaşmıştır (Wilson ve ark., 1987). Yetişkinlikte ise yaş ilerledikçe azalır: 13–92 yaş arası 345 sağlıklı kişiyle yapılan çalışmada desen aralığı ile yaş arasındaki ilişki r = −.55 bulunmuştur (Della Sala ve ark., 1999). İnternette çözülen benzer bir desen görevinde de (yaklaşık 95 bin kişi) ortalama puan genç yetişkinlerden yaşlılara doğru düşmüştür: 18–20 yaşta 10 üzerinden 5,5, 81 yaş ve üstünde 2,7 (Johnson ve ark., 2010). Desenler koyu ve açık karelerden oluşur, renk ayırt etmeyi gerektirmez; gözlük kullanan kişi gözlüğüyle çözmelidir.
Kullanım izni
Özgün test. Desenler, puanlama ve rapor Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir; görevin düzeni bilimsel yayınlarda tanımlanan desen aralığı düzenidir.
Sınırlılıklar
  • Zekâ puanı (IQ) vermez ve tanı koymaz; bellek ya da öğrenme sorunları gibi durumlar ancak uzman değerlendirmesiyle anlaşılabilir.
  • Görsel belleğin yalnızca bir yönünü (3 saniye gösterilen hareketsiz bir deseni hemen ardından hatırlamayı) ölçer. Yerlerin sırasını hatırlamak, uzun süreli bellek ya da günlük hayattaki unutkanlık hakkında bilgi vermez.
  • Her büyüklükte yalnızca üç desen vardır ve bir büyüklükteki üç desenin hiçbiri doğru hatırlanamayınca test biter. Bu yüzden o günkü dikkatteki kısa bir dalgınlık sonucu düşürebilir; sonuç kabaca fikir verir.
  • Desenlere sözcükle ad vermek hatırlamayı kolaylaştırabilir (Brown ve ark., 2006). Desenler, kolay ad verilebilecek biçimlerden kaçınılarak kurallarla seçildi; ama kişilere desenlere ad verdirilerek denetlenmedi, bazı desenler yine de kolay adlandırılabilir.
  • Sonuç; o günkü yorgunluk, isteklilik, ortamdaki gürültü ve cihazdan etkilenebilir (telefonda kareler küçük görünür). Test yeniden çözüldüğünde desenleri hatırlamak sonucu yükseltebilir.
  • Bellek görevleriyle yapılan alıştırmalar alıştırılan göreve benzer görevlerde sonucu kısa vadede yükseltebilir; ama bunun zekâ testlerine ve başka becerilere yansıdığına dair güvenilir bir kanıt yoktur (Melby-Lervåg ve Hulme, 2013; Melby-Lervåg ve ark., 2016). Bu görevi tekrar tekrar çözmenin başka becerileri geliştireceği beklenmemelidir.
  • Bu testin güvenirlik, geçerlik ve norm çalışması henüz yapılmadı.
Kaynakça

Bu test ücretsiz.

Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.

Testi çöz