Sayı Dizileri
Bu test, akıl yürütmeyi ölçmek için sık kullanılan “sayı dizisi” sorularına dayanır: bir kurala göre ilerleyen dizideki eksik sayıyı bulmak gerekir. Sorular seçenekli değildir, cevap yazılır; bu yüzden tahminle doğru bulmak çok zordur. Sorular kolaydan zora doğru beş düzeyde ilerler ve toplama, çıkarma, çarpma ve bölme bilgisi gerektirir. Sorular Ölçekhane tarafından özgün olarak hazırlanmıştır. Rapor; kaç sorunun doğru cevaplandığını, hangi düzeye kadar ulaşıldığını, hangi tür kuralların daha kolay bulunduğunu, yanlış cevapların neyi düşündürdüğünü ve sorulara nasıl çalışıldığını sade bir dille anlatır. Zekâ puanı (IQ) vermez ve tanı koymaz.
- yaklaşık 12 dakika
- 3. sınıftan yetişkinlere
- 24 soru, 5 düzey
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Sayılarla akıl yürütmeyi, yani bir dizideki sayılar arasındaki ilişkiyi bulup kuralı sürdürebilmeyi ölçer. Bunun için sayılar arasındaki ilişkileri (ör. “her adımda 3 fazla”, “bir öncekinin iki katı”) fark etmek, bulunan kuralı dizinin bütün sayılarında denemek ve hesabı doğru yapmak gerekir. LeFevre ve Bisanz’ın (1986) çalışmasında, bir sayı dizisi testinde yüksek ve düşük puan alanların, ezbere bilinen sayı dizilerini (ör. beşer beşer sayma) tanımada ve hesaplamada ne kadar verimli olduklarıyla ayrıldığı görülmüştür; yani sayı bilgisi ve hesap rahatlığı bu sorulardaki sonuçla ilişkilidir. Üniversite öğrencileriyle yapılan bir çalışmada, sayılar arasındaki ilişkileri (ör. “+3”) kâğıda yazarak çözülen soruların sayısıyla toplam puan arasında güçlü bir ilişki bulunmuş; bu tür not almayı anlatan yaklaşık 15 dakikalık bir video izleyenlerin, başka bir video izleyenlerden daha yüksek puan aldığı ve bu farkın daha çok soruda not almalarıyla açıklandığı görülmüştür (Schneider ve Sparfeldt, 2021).
Doğru cevaplar
Kuralı bulup eksik sayının doğru yazıldığı soruların sayısı.
Ulaşılan düzey
Soruların en az %60’ının doğru cevaplandığı en yüksek düzey; o düzeye kadarki soruların da en az %60’ı doğru olmalıdır.
Kural türleri
Hangi tür kuralların daha kolay, hangilerinin daha zor bulunduğu.
Çalışma biçimi
Sorulara ne kadar zaman ayrıldığı, kaç soruda “Bilmiyorum” dendiği ve zor sorularda acele edilip edilmediği.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor. Raporlar PDF olarak indirilebilir
- Doğru cevap sayısı, düzeylere göre doğru cevaplar grafiği ve ulaşılan düzeyin ne anlama geldiği
- Hangi tür kuralların daha kolay bulunduğu (üç boyutlu grafikle), yanlış cevapların neyi düşündürdüğü ve sorulara nasıl çalışıldığı
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
- Gelişim yol haritası: sayılarla kural bulmayı gerektiren işleri kolaylaştıran yollar, bilmekte yarar olanlar, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- Sayı dizisi soruları: akıl yürütmeyi, yani örneklerden bir kural çıkarıp onu sürdürebilmeyi ölçmek için sık kullanılan bir soru türü (LeFevre ve Bisanz, 1986). Sorular; sabit artış ya da azalış, çarpma ve bölme, değişen artış, iç içe diziler ve birleşik kurallar olmak üzere beş kural türüyle Ölçekhane tarafından özgün olarak yazılmıştır; ticari testlerin soruları, puanlama kuralları ya da normları kullanılmaz. Cevaplar seçeneklerden seçilmez, yazılır.
- Türkçe sürüm
- Özgün test. Sorular sayılarla yazılmıştır; yönergeler Türkçedir.
- Güvenirlik
- Bu testin güvenirlik, geçerlik ve norm çalışması henüz yapılmadı. Sorular, kuralın türüne ve izlenmesi gereken adım sayısına göre kolaydan zora beş düzeye ayrılmıştır; bu sıralama Ölçekhane’nin tasarımıdır ve soruların bu testteki gerçek zorluk sırası henüz veriyle denetlenmedi. Her sorunun tek doğru cevabı olduğu, sık kullanılan dizi kurallarını (sabit fark, sabit oran, düzenli değişen farklar, önceki sayılardan hesaplama, iç içe iki dizi, sırayla değişen işlemler) tek tek deneyen bir bilgisayar programıyla denetlenmiştir: denenen kurallardan dizinin bilinen sayılarına uyanların hepsi aynı eksik sayıyı verir.
- Norm durumu
- Türkiye normu yok; sonuçlar akranlarla karşılaştırılmadan, hangi düzeydeki sorularda ve hangi tür kurallarda ne kadar doğru cevap verildiğiyle anlatılır. Zekâ puanı (IQ) verilmez. Akıl yürütme becerisi erken ve orta çocuklukta hızla gelişir, gençliğin ilk yıllarına kadar daha yavaş da olsa gelişmeyi sürdürür ve gençlik yıllarının ortasıyla sonu arasında durağanlaşır (Ferrer, O’Hare ve Bunge, 2009); sayı dizilerinde ayrıca öğrenilmiş işlemler de rol oynar. Bu yüzden aynı sonuç farklı yaşlarda farklı anlama gelir. Bir norm Türkiye’de, yaş gruplarına göre ayrı ayrı oluşturulmalıdır.
- Yaş ve sınıf
- 3. sınıftan itibaren uygulanır; yetişkinler de çözebilir. Süre sınırı yoktur. İlk düzeylerde toplama ve çıkarma, üst düzeylerde çarpma, bölme ve birkaç adımlı hesaplar gerekir; küçük sınıflarda henüz rahatça yapılamayan işlemlerin gerektiği sorularda zorlanmak beklenen bir durumdur. Telefonla da çözülebilir; yanında kâğıt ve kalem bulunması önerilir.
- Kullanım izni
- Özgün test. Sorular, puanlama ve rapor Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir.
- Sınırlılıklar
- Zekâ puanı (IQ) vermez ve tanı koymaz; kapsamlı bir değerlendirme yalnızca uzmanlarca, geçerliği gösterilmiş testlerle yapılabilir.
- Akıl yürütmenin yalnızca sayılarla yapılan yönünü ölçer ve sonuç sayı bilgisi ve hesap rahatlığıyla da ilişkilidir (LeFevre ve Bisanz, 1986). Şekillerle ve sözcüklerle akıl yürütme, bilgi, bellek ve hız gibi öteki beceriler hakkında bilgi vermez.
- Sonuç; o günkü yorgunluk, isteklilik, dikkat ve kâğıt kalem kullanılıp kullanılmadığından etkilenir. Test yeniden çözüldüğünde soruları hatırlamak sonucu yükseltebilir.
- Bu tür soruları çözme yollarını bilmek sonucu etkileyebilir: sayılar arasındaki ilişkileri not almayı anlatan yaklaşık 15 dakikalık bir video izleyenlerin, başka bir video izleyenlerden daha yüksek puan aldığı gösterilmiştir (Schneider ve Sparfeldt, 2021).
- Bu testin güvenirlik, geçerlik ve norm çalışması henüz yapılmadı.
- Kaynakça
- LeFevre, J.-A. ve Bisanz, J. (1986). A cognitive analysis of number-series problems: Sources of individual differences in performance. Memory & Cognition, 14(4), 287–298.
- Schneider, B. ve Sparfeldt, J. R. (2021). How to get better: Taking notes mediates the effect of a video tutorial on number series. Journal of Intelligence, 9(4), 55.
- Ferrer, E., O’Hare, E. D. ve Bunge, S. A. (2009). Fluid reasoning and the developing brain. Frontiers in Neuroscience, 3(1), 46–51.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.