Kural Değiştirme
Bu görev, psikolojide bilişsel esnekliği incelemek için kullanılan görev değiştirme düzenine dayanır: ekrandaki şekle, üstündeki işaretin söylediği kurala göre (rengine ya da biçimine bakarak) cevap verilir. Önce iki kural ayrı ayrı denenir, sonra kurallar karışır ve işaret her denemede değişebilir. Görev yaklaşık 7 dakika sürer. Rapor; doğruluğu, kural değiştiğinde cevabın ne kadar yavaşladığını, iki kuralı birlikte akılda tutmanın etkisini ve hataların türünü sade bir dille anlatır. Tanı koymaz.
- yaklaşık 7 dakika
- 3. sınıftan yetişkinlere
- 98 deneme, 4 bölüm
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Bilişsel esnekliği, yani bir kuraldan ötekine geçebilmeyi ölçer: kural değiştiğinde cevabın ne kadar yavaşladığını (kural değiştirmenin bedeli) ve iki kuralın karıştığı bölümde, kural değişmese bile cevabın ne kadar yavaşladığını (iki kuralı akılda tutmanın bedeli). Bu ikinci fark, iki görevin kurallarını birlikte akılda tutabilmenin daha genel bir göstergesi olarak yorumlanır (Zinke ve ark., 2012). Doğruluk ve hataların türü (iki kuralın farklı düğmeyi istediği şekillerde öteki kurala göre basmak) ayrıca anlatılır.
Doğruluk
Şekillere, işaretin söylediği kurala göre doğru düğmeyle cevap verme oranı.
Kural değiştirme
Kural değiştiğinde cevabın, aynı kural sürerkenkine göre ne kadar yavaşladığı.
İki kuralı akılda tutma
İki kuralın karıştığı bölümde, kural değişmese bile cevabın tek kurallı bölümlere göre ne kadar yavaşladığı.
Çalışma biçimi
Tipik cevap süresi; süre içinde basılmayan, çok erken basılan ya da hep aynı düğmeye basılan denemeler.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; testi kendisi için çözen yetişkine ise ona yazılmış tek bir rapor. Raporlar PDF olarak indirilebilir
- Doğruluk ve hataların türü (iki kuralın farklı düğmeyi istediği şekillerde öteki kurala göre basmak)
- Kural değiştiğinde ve iki kural karıştığında cevabın ne kadar yavaşladığı (tipik süreler grafiğiyle) ve görevin nasıl yapıldığı
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
- Gelişim yol haritası: bir işten ötekine geçmeyi kolaylaştıran yollar, bilmekte yarar olanlar, veliye yaklaşım önerileri ve dört haftalık küçük adımlar
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- Görev değiştirme düzeni: iki kural arasında gidip gelirken, kural değiştikten sonra verilen cevaplar, kural sürerken verilenlerden daha yavaştır ve daha çok hata içerir; bu fark çok uzun alıştırmalardan sonra bile ortadan kalkmaz (Stoet ve Snyder, 2007). Bu görevde kurallar renk ve şekildir; hangi kurala göre cevap verileceğini her denemede şeklin üstündeki işaret söyler. Şekiller, deneme sırası, puanlama ve rapor Ölçekhane tarafından özgün olarak hazırlanmıştır; ticari testlerin uyaranları, puanlama kuralları ya da normları kullanılmaz.
- Türkçe sürüm
- Özgün görev. Görev şekillerle yapılır; yönergeler Türkçe yazılmıştır.
- Güvenirlik
- Bu görevin güvenirlik ve norm çalışması henüz yapılmadı. Kural değiştirmenin bedeli gibi iki koşul arasındaki farka dayanan puanlar, görevin kendisi güçlü bir etki gösterse bile kişiler arasındaki farkları güvenilir biçimde ölçmekte zorlanır (Hedge ve ark., 2018); bu yüzden raporda farklar yalnızca betimleyici olarak verilir ve 0,05 saniyeden küçük farklar belirgin sayılmaz. Deneme sırası sabittir: herkes aynı denemeleri görür; kuralın değiştiği ve sürdüğü denemelerde şekiller ve düğmeler dengelidir.
- Norm durumu
- Türkiye normu yok; sonuçlar akranlarla karşılaştırılmadan, görevde yapılanlarla anlatılır. Kural değiştirme gibi yürütücü becerilerin gelişimi gençlik yıllarına kadar sürer (Zinke ve ark., 2012); bu yüzden aynı sonuç farklı yaşlarda farklı anlama gelir ve bir norm yaş gruplarına göre ayrı ayrı oluşturulmalıdır.
- Yaş ve sınıf
- 3. sınıftan itibaren uygulanır; yetişkinler de çözebilir. Telefonda ya da tablette dokunarak, bilgisayarda sol ve sağ ok tuşlarıyla yapılır. Tarayıcıda ölçülen süreler cihazdan cihaza değişebilir; kural değiştirmenin bedeli iki koşul arasındaki fark olduğu için bu gecikmeden daha az etkilenir. Görev mavi ile turuncuyu ayırt etmeyi gerektirir; bu iki rengi ayırt etmekte zorlanan biri için sonuç geçerli değildir.
- Kullanım izni
- Özgün görev. Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir.
- Sınırlılıklar
- Dikkat ya da öğrenmeyle ilgili durumlar için tanı koymaz; tanı yalnızca uzman değerlendirmesiyle konur.
- Bilişsel esnekliğin yalnızca bir yönünü (iki basit kural arasında geçiş) ölçer; günlük hayatta plan değiştirebilmek ya da yeni durumlara uyum sağlamak hakkında tek başına bir sonuç çıkarılmamalıdır.
- İki kuralın karıştığı bölümler görevin sonunda geldiği için iki kuralı akılda tutmanın bedeli, göreve alışmanın etkisiyle birlikte ölçülür.
- Ölçülen süreler cihazın, ekranın ve tarayıcının gecikmesini de içerir; farklı cihazlarda ölçülen süreler birbiriyle doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
- Sonuç; yorgunluk, isteklilik ve ortamdaki dikkat dağıtıcılardan etkilenir. Görev yeniden yapıldığında alıştırma etkisi görülebilir.
- Bu görevin güvenirlik ve norm çalışması henüz yapılmadı.
- Kaynakça
- Stoet, G. ve Snyder, L. H. (2007). Extensive practice does not eliminate human switch costs. Cognitive, Affective, & Behavioral Neuroscience, 7(3), 192–197.
- Zinke, K., Einert, M., Pfennig, L. ve Kliegel, M. (2012). Plasticity of executive control through task switching training in adolescents. Frontiers in Human Neuroscience, 6, 41.
- Hedge, C., Powell, G. ve Sumner, P. (2018). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences. Behavior Research Methods, 50(3), 1166–1186.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.