Geriye Dönük Hatırlama
Bu görev, psikolojide çalışma belleğini ölçmek için yaygın olarak kullanılan “n-geri” (n-back) düzenine dayanır: harfler art arda belirir; birinci bölümde harf bir önceki harfle, sonraki iki bölümde iki önceki harfle aynıysa düğmeye basılır. Bunu yapabilmek için son harfler akılda tutulur ve her yeni harfle güncellenir. Görev üç bölümden oluşur ve yaklaşık 7 dakika sürer. Rapor; aynı harfleri yakalamayı, aynı olmayan harflerde basmamayı ve akılda tutulacak harf sayısı artınca sonucun nasıl değiştiğini sade bir dille anlatır. Tanı koymaz.
- yaklaşık 7 dakika
- 5. sınıf ve üzeri
- 3 bölüm, toplam 95 harf
- Ücretsiz, hesap gerekmez
Neyi ölçer?
Çalışma belleğinin güncellenmesini, yani az önceki bilgiyi akılda tutup yeni gelen bilgiyle sürekli karşılaştırabilmeyi ölçer. Bir geri bölümü az önceki harfi akılda tutup yeni harfle karşılaştırmayı, iki geri bölümü ise son iki harfi akılda tutup her yeni harfte bu ikiliyi güncellemeyi gerektirir. Bu beceri; zihinden işlem yapmak, uzun bir cümleyi okurken başını akılda tutmak ya da bir konuşmayı izlemek gibi durumlarda kullanılır.
Bir geri
Harfi bir önceki harfle karşılaştırma: aynı harfleri yakalama ve aynı olmayan harflerde basmama.
İki geri
Harfi iki önceki harfle karşılaştırma: son iki harfi akılda tutup her yeni harfle güncelleyebilme.
Zorluk artınca
Akılda tutulacak harf sayısı birden ikiye çıkınca sonucun ne kadar değiştiği.
Ücretsiz raporda neler var?
- Öğrenciye ve veliye ayrı ayrı yazılmış iki rapor; ikisi de PDF olarak indirilebilir
- Bir geri ve iki geri bölümlerinde aynı harfleri yakalama ve aynı olmayan harflerde basmadan geçme oranları
- Akılda tutulacak harf sayısı birden ikiye çıkınca sonucun nasıl değiştiğinin açıklaması
- Sonucu dikkatle yorumlamayı gerektiren durumlar için uyarılar (ör. çok hızlı cevaplama)
- Norm durumu ve sonucun sınırları hakkında not
Cevaplar yalnızca raporu hazırlamak için kullanılır ve saklanmaz; raporun tek kopyası size verilen PDF’tir. Ayrıntılı açıklamaların ve evde, okulda işe yarayacak önerilerin yer alacağı kapsamlı rapor yakında sunulacak.
Bilim kartı
Bu testin arkasında hangi araştırmaların durduğu ve nerede sınırlı olduğu.
- Dayandığı ölçek
- n-geri (n-back) düzeni: Kirchner’in (1958) art arda gelen bilgiyi kısa süre akılda tutma çalışmasından gelen ve bugün çalışma belleğini ölçmek için yaygın olarak kullanılan düzen. Harfler, diziler, süreler, puanlama ve rapor Ölçekhane tarafından özgün olarak hazırlanmıştır; ticari çalışma belleği testlerinin uyaranları, puanlama kuralları ya da normları kullanılmaz.
- Türkçe sürüm
- Özgün görev. Görev harflerle yapılır; yönergeler Türkçe yazılmıştır.
- Güvenirlik
- Bu görevin güvenirlik ve norm çalışması henüz yapılmadı. Bir meta-analizde n-geri görevleri ile başka bir tür çalışma belleği görevi (karmaşık dizi görevleri) arasındaki ilişkinin ortalamada zayıf olduğu bulunmuştur (r = 0,20; Redick ve Lindsey, 2013). Birçok görevi bir arada inceleyen bir çalışma ise iki tür görevin de çalışma belleğinin geçerli göstergeleri olduğunu bildirir (Schmiedek ve ark., 2014). Bu yüzden bu görevin sonucu, çalışma belleğinin yalnızca bir yönünü gösterir.
- Norm durumu
- Türkiye normu yok; sonuçlar akranlarla karşılaştırılmadan, görevde yapılanlarla anlatılır. İspanya’da 7–13 yaş arası 3722 çocukla yapılan bir çalışmada n-geri görevindeki başarının yaşla arttığı, aynı olanları yakalamadaki bu artışın iki geride bir geriden daha belirgin olduğu bildirilmiştir (Pelegrina ve ark., 2015). Bu yüzden bir norm yaş gruplarına göre ayrı ayrı oluşturulmalıdır.
- Yaş ve sınıf
- 5. sınıftan itibaren uygulanır. Dokunmatik ekranla, fareyle ya da klavyeyle (boşluk tuşu) yapılabilir; aynı kişinin sonuçları karşılaştırılacaksa aynı tür cihaz kullanılmalıdır.
- Kullanım izni
- Özgün görev. Ölçekhane tarafından geliştirilmiştir.
- Sınırlılıklar
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ya da öğrenme güçlüğü gibi durumlar için tanı koymaz; tanı yalnızca uzman değerlendirmesiyle konur.
- Birkaç dakikalık tek bir uygulama sınırlı bilgi verir; okul başarısı ya da gündelik hayattaki bellek hakkında tek başına bir sonuç çıkarılmamalıdır.
- Sonuç; yorgunluk, isteklilik, ortamdaki gürültü ve cihaz gibi etkenlerden etkilenir. Görev yeniden yapıldığında alıştırma etkisi görülebilir.
- Bir geri bölümünde 10, iki geri bölümlerinde 20 aynı harf vardır; bir geride tek bir kaçırma ayırt etme puanını 10 puan değiştirir. Bu yüzden bir geri ile iki geri arasındaki fark, düzeylerin kendisinden daha az kesindir.
- Çalışma belleğini geliştirmeyi amaçlayan bilgisayarlı alıştırma programlarının etkisinin okul başarısına aktarıldığına dair güçlü bir kanıt yoktur (Melby-Lervåg ve Hulme, 2013).
- Bu görevin güvenirlik ve norm çalışması henüz yapılmadı.
- Kaynakça
- Kirchner, W. K. (1958). Age differences in short-term retention of rapidly changing information. Journal of Experimental Psychology, 55(4), 352–358.
- Pelegrina, S., Lechuga, M. T., García-Madruga, J. A., Elosúa, M. R., Macizo, P., Carreiras, M., Fuentes, L. J. ve Bajo, M. T. (2015). Normative data on the n-back task for children and young adolescents. Frontiers in Psychology, 6, 1544.
- Redick, T. S. ve Lindsey, D. R. B. (2013). Complex span and n-back measures of working memory: A meta-analysis. Psychonomic Bulletin & Review, 20(6), 1102–1113.
- Schmiedek, F., Lövdén, M. ve Lindenberger, U. (2014). A task is a task is a task: Putting complex span, n-back, and other working memory indicators in psychometric context. Frontiers in Psychology, 5, 1475.
- Melby-Lervåg, M. ve Hulme, C. (2013). Is working memory training effective? A meta-analytic review. Developmental Psychology, 49(2), 270–291.
Bu test ücretsiz.
Hesap açmadan çözün. Cevaplarınız saklanmaz; rapor ekranda gösterilir ve PDF olarak size verilir.