İçeriğe geç

Beyin Akademisi

Beyni gerçek bir modelde, adım adım öğren

İki dal, kırk derslik bir program: beynin bütün parçaları ve beynin nasıl çalıştığı. Hiç bilmeyen biri için sade Türkçeyle; tıp öğrencisine yetecek ayrıntıyla. Her derste döndürüp kesebileceğin üç boyutlu bir beyin ve hareketli çizimler var.

Üç boyutlu beyin hazırlanıyor

Bu sahnedeki yapılar:

  • Üst frontal girus (sol): Frontal (alın) lobun en üstteki kıvrımı. Frontal lobun ön bölümü olan prefrontal kabuk; planlama, geleceği düşünme, akıl yürütme ve kısa süreli bellekle ilişkilidir.
  • Üst frontal girus (sağ): Frontal (alın) lobun en üstteki kıvrımı. Frontal lobun ön bölümü olan prefrontal kabuk; planlama, geleceği düşünme, akıl yürütme ve kısa süreli bellekle ilişkilidir.
  • Orta frontal girus (sol): Frontal lobun ortadaki kıvrımı; prefrontal kabuğun bir parçasıdır.
  • Orta frontal girus (sağ): Frontal lobun ortadaki kıvrımı; prefrontal kabuğun bir parçasıdır.
  • Alt frontal girus (sol): Frontal lobun alt kıvrımı. İnsanların büyük çoğunluğunda sol yarımküredeki bu kıvrım, konuşmayı üretmeye yardım eden Broca alanını taşır.
  • Alt frontal girus (sağ): Frontal lobun alt kıvrımı. İnsanların büyük çoğunluğunda sol yarımküredeki bu kıvrım, konuşmayı üretmeye yardım eden Broca alanını taşır.
  • Presantral girus (sol): Birincil motor kabuk bu kıvrımdadır: istemli hareket komutları buradan çıkar. Sağ yarımküredeki kıvrım ağırlıklı olarak vücudun sol yarısını, soldaki sağ yarısını yönetir.
  • Presantral girus (sağ): Birincil motor kabuk bu kıvrımdadır: istemli hareket komutları buradan çıkar. Sağ yarımküredeki kıvrım ağırlıklı olarak vücudun sol yarısını, soldaki sağ yarısını yönetir.
  • Postsentral girus (sol): Birincil bedensel duyu (somatosensoriyel) kabuğu bu kıvrımdadır: dokunma, sıcaklık ve vücudun hareketiyle ilgili bilgiler buraya ulaşır. Merkezî oluk onu presantral girustan ayırır.
  • Postsentral girus (sağ): Birincil bedensel duyu (somatosensoriyel) kabuğu bu kıvrımdadır: dokunma, sıcaklık ve vücudun hareketiyle ilgili bilgiler buraya ulaşır. Merkezî oluk onu presantral girustan ayırır.
  • Üst parietal lobül (sol): Parietal (yan kafa) lobun üst bölümü. Parietal lob bedenden gelen duyuları birleştirir; okuma ve aritmetik gibi işlere de katkı verir.
  • Üst parietal lobül (sağ): Parietal (yan kafa) lobun üst bölümü. Parietal lob bedenden gelen duyuları birleştirir; okuma ve aritmetik gibi işlere de katkı verir.
  • Supramarjinal girus (sol): Parietal lobun alt bölümünde, yan yarığın arka ucunu kemer gibi saran kıvrım.
  • Supramarjinal girus (sağ): Parietal lobun alt bölümünde, yan yarığın arka ucunu kemer gibi saran kıvrım.
  • Angular girus (sol): Parietal lobun alt bölümünde, supramarjinal girusun arkasındaki kıvrım.
  • Angular girus (sağ): Parietal lobun alt bölümünde, supramarjinal girusun arkasındaki kıvrım.
  • Üst temporal girus (sol): Temporal (şakak) lobun en üst kıvrımı. Kulaktan gelen bilgiyi alan birincil işitme kabuğu bu kıvrımın üst yüzündedir. Çoğu insanda sol yarımküredeki arka bölümü, dili anlamayla ilişkili Wernicke alanını içerir.
  • Üst temporal girus (sağ): Temporal (şakak) lobun en üst kıvrımı. Kulaktan gelen bilgiyi alan birincil işitme kabuğu bu kıvrımın üst yüzündedir. Çoğu insanda sol yarımküredeki arka bölümü, dili anlamayla ilişkili Wernicke alanını içerir.
  • Orta temporal girus (sol): Temporal lobun ortadaki kıvrımı; lobun yan yüzünün büyük bölümünü oluşturur.
  • Orta temporal girus (sağ): Temporal lobun ortadaki kıvrımı; lobun yan yüzünün büyük bölümünü oluşturur.
  • Alt temporal girus (sol): Temporal lobun alt kenarındaki kıvrım; beynin alt yüzüne doğru kıvrılır.
  • Alt temporal girus (sağ): Temporal lobun alt kenarındaki kıvrım; beynin alt yüzüne doğru kıvrılır.
  • Fusiform girus (sol): Temporal ve oksipital lobların alt yüzünde uzanan kıvrım. Yüzlere bakarken belirgin biçimde çalışan bir bölge bu kıvrımdadır.
  • Fusiform girus (sağ): Temporal ve oksipital lobların alt yüzünde uzanan kıvrım. Yüzlere bakarken belirgin biçimde çalışan bir bölge bu kıvrımdadır.
  • Oksipital lob (sol): Beynin en arkasındaki lob. Gözden gelen görüntüler burada, birincil görme kabuğunda işlenir.
  • Oksipital lob (sağ): Beynin en arkasındaki lob. Gözden gelen görüntüler burada, birincil görme kabuğunda işlenir.
  • İnsula (sol): Yan yarığın derinliğinde, frontal, parietal ve temporal lobların kapakçıkları altında gizlenen kabuk bölgesi. Vücudun iç durumunu algılamada (iç algı) rol alır.
  • İnsula (sağ): Yan yarığın derinliğinde, frontal, parietal ve temporal lobların kapakçıkları altında gizlenen kabuk bölgesi. Vücudun iç durumunu algılamada (iç algı) rol alır.
  • Singulat girus (sol): Korpus kallozumun üstünde bir kuşak gibi uzanan kıvrım; limbik lobun bir parçasıdır.
  • Singulat girus (sağ): Korpus kallozumun üstünde bir kuşak gibi uzanan kıvrım; limbik lobun bir parçasıdır.
  • Parahipokampal girus (sol): Temporal lobun iç-alt yüzünde, hipokampusun hemen yanında uzanan kıvrım; limbik lobun bir parçasıdır.
  • Parahipokampal girus (sağ): Temporal lobun iç-alt yüzünde, hipokampusun hemen yanında uzanan kıvrım; limbik lobun bir parçasıdır.
  • Kaudat çekirdek (sol): Yan karıncığın duvarında C harfi gibi kıvrılan çekirdek. Putamenle birlikte striatumu oluşturur; bazal çekirdeklerin bir parçası olarak hareketin başlatılmasını düzenler.
  • Kaudat çekirdek (sağ): Yan karıncığın duvarında C harfi gibi kıvrılan çekirdek. Putamenle birlikte striatumu oluşturur; bazal çekirdeklerin bir parçası olarak hareketin başlatılmasını düzenler.
  • Putamen (sol): Bazal çekirdeklerin en dıştakisi. Kaudat çekirdekle birlikte striatumu oluşturur ve hareketin düzenlenmesinde rol alır.
  • Putamen (sağ): Bazal çekirdeklerin en dıştakisi. Kaudat çekirdekle birlikte striatumu oluşturur ve hareketin düzenlenmesinde rol alır.
  • Globus pallidus (sol): Putamenin iç yanında duran bazal çekirdek; hareketin düzenlenmesinde rol alır.
  • Globus pallidus (sağ): Putamenin iç yanında duran bazal çekirdek; hareketin düzenlenmesinde rol alır.
  • Hipokampus (sol): Temporal lobun derininde, yan karıncığın alt boynuzunun tabanında uzanan yapı. Yeni bilgilerin uzun süreli belleğe kaydedilmesi için gereklidir.
  • Hipokampus (sağ): Temporal lobun derininde, yan karıncığın alt boynuzunun tabanında uzanan yapı. Yeni bilgilerin uzun süreli belleğe kaydedilmesi için gereklidir.
  • Amigdala (sol): Hipokampusun önünde, temporal lobun derinindeki badem biçimli çekirdek kümesi. Duygusal tepkilerde, korkunun öğrenilmesinde ve duygusal anılarda rol alır.
  • Amigdala (sağ): Hipokampusun önünde, temporal lobun derinindeki badem biçimli çekirdek kümesi. Duygusal tepkilerde, korkunun öğrenilmesinde ve duygusal anılarda rol alır.
  • Forniks (sol): Hipokampustan çıkıp kemer gibi kıvrılarak talamusa ve mamiller cisimlere uzanan beyaz cevher demeti; anıları hatırlamada rol alan bir devrenin parçasıdır.
  • Forniks (sağ): Hipokampustan çıkıp kemer gibi kıvrılarak talamusa ve mamiller cisimlere uzanan beyaz cevher demeti; anıları hatırlamada rol alan bir devrenin parçasıdır.
  • Forniks komissürü: İki yandaki forniks arasında karşıya geçen lifler.
  • Korpus kallozum: İki yarımküreyi birbirine bağlayan en büyük lif köprüsü; yaklaşık 200 milyon sinir lifi içerir ve yarımküreler arasındaki ana iletişim yoludur.
  • Ön komissür: İki yarımküreyi, özellikle temporal lobları ve koku bölgelerini birbirine bağlayan küçük lif demeti.
  • İç kapsül (sol): Kaudat çekirdek ile putamen arasından geçen kalın beyaz cevher bandı. Kabuktan beyin sapına ve omuriliğe inen ana hareket yolu buradan geçer.
  • İç kapsül (sağ): Kaudat çekirdek ile putamen arasından geçen kalın beyaz cevher bandı. Kabuktan beyin sapına ve omuriliğe inen ana hareket yolu buradan geçer.
  • Talamus (sol): Ara beynin büyük bölümünü oluşturan çekirdek kümesi. Koku dışındaki bütün duyusal bilgiler, kabuğa ulaşmadan önce talamustan geçer.
  • Talamus (sağ): Ara beynin büyük bölümünü oluşturan çekirdek kümesi. Koku dışındaki bütün duyusal bilgiler, kabuğa ulaşmadan önce talamustan geçer.
  • Hipotalamus: Talamusun altındaki küçük bölge. Vücudun iç dengesini (homeostaz) korur; otonom sinir sistemini ve hipofiz bezi aracılığıyla hormon sistemini yönetir.
  • Mamiller cisimler: Hipotalamusun arka-alt yüzündeki iki küçük yuvarlak çıkıntı; forniks yoluyla hipokampustan bilgi alan bellek devresinin bir durağıdır.
  • Hipofiz bezi: Hipotalamusa ince bir sapla bağlı küçük bez. Hipotalamusun gönderdiği uyarıcı ve baskılayıcı hormonlara göre birçok hormon salgılar.
  • Epifiz bezi: Ara beynin arka-üst yüzündeki küçük bez. Akşam ışık azalınca daha çok melatonin hormonu salgılar; bu da uyku hâlini getirir.
  • Habenula: Epifiz bezinin hemen önünde duran, epitalamusa ait küçük yapı.
  • Arka komissür: Ara beyin ile orta beynin birleştiği yerde iki yanı birbirine bağlayan küçük lif demeti; göz bebeğinin ışık refleksi ve yukarı-aşağı bakış yollarıyla ilişkilidir.
  • Lateral genikulat cisim (sol): Talamusun görme istasyonu: görme yolundan gelen bilgiyi alır ve oksipital lobdaki görme kabuğuna iletir.
  • Lateral genikulat cisim (sağ): Talamusun görme istasyonu: görme yolundan gelen bilgiyi alır ve oksipital lobdaki görme kabuğuna iletir.
  • Medial genikulat cisim (sol): Talamusun işitme istasyonu: işitme bilgisini alır ve temporal lobdaki işitme kabuğuna iletir.
  • Medial genikulat cisim (sağ): Talamusun işitme istasyonu: işitme bilgisini alır ve temporal lobdaki işitme kabuğuna iletir.
  • Optik kiazma: İki görme sinirinin buluştuğu yer. Her gözde retinanın iç (burun tarafı) yarısından gelen lifler burada karşı tarafa geçer.
  • Optik traktus (sol): Optik kiazmadan sonra görme liflerinin aldığı ad; talamustaki lateral genikulat cisme uzanır.
  • Optik traktus (sağ): Optik kiazmadan sonra görme liflerinin aldığı ad; talamustaki lateral genikulat cisme uzanır.
  • Orta beyin: Beyin sapının en üst bölümü. Arka yüzünde görme, işitme ve dokunma bilgisini birleştiren tepecikler bulunur; içinden beyin su yolu geçer.
  • Serebral pedinkül (sol): Orta beynin ön yüzündeki iki kalın sütun; kabuktan omuriliğe inen ana hareket yolu bunların içinden geçer.
  • Serebral pedinkül (sağ): Orta beynin ön yüzündeki iki kalın sütun; kabuktan omuriliğe inen ana hareket yolu bunların içinden geçer.
  • Üst tepecik (sol): Orta beynin arka yüzündeki üst tümsek. Görme, işitme ve dokunma uzayını birleştirir; gözleri bir sese ya da dokunuşa çevirmede rol alır.
  • Üst tepecik (sağ): Orta beynin arka yüzündeki üst tümsek. Görme, işitme ve dokunma uzayını birleştirir; gözleri bir sese ya da dokunuşa çevirmede rol alır.
  • Alt tepecik (sol): Orta beynin arka yüzündeki alt tümsek; beyin sapındaki işitme yolunun bir durağıdır.
  • Alt tepecik (sağ): Orta beynin arka yüzündeki alt tümsek; beyin sapındaki işitme yolunun bir durağıdır.
  • Pons: Beyin sapının ortadaki kabarık bölümü; beyinciği beyin sapına bağlayan ana bağlantıdır. Omurilik soğanıyla birlikte solunumun ve dolaşımın düzenlenmesine katkı verir.
  • Omurilik soğanı: Beyin sapının omuriliğe bağlanan en alt bölümü. Kalp atışını, kan basıncını ve solunumu düzenleyen merkezler buradadır.
  • Beyincik: Büyük beynin arkasında ve altında duran "küçük beyin". Beyin kütlesinin yaklaşık %10'u kadardır ama nöronlarının çoğunu taşır; hareketleri düzenler ve öğrenilmiş hareketlerde rol alır.

İki dal

1. dal · 20 ders · 1 ders hazır

Beyin Anatomisi

Beyni oluşturan bütün yapılar, sıfırdan ve adım adım: loblar ve kıvrımlar, derin çekirdekler, beyin sapı, beyincik, karıncıklar, damarlar ve sinirler. Her ders gerçek bir beyin modeli üzerinde.

  1. 1Sinir sistemine ilk bakış ve anatominin dili
  2. 2Beyni koruyanlar
  3. 3Beyin nasıl oluşur?
  4. 4Büyük beyin: yarımküreler, kıvrımlar ve oluklar
  5. 5Frontal (alın) lob
  6. 6Parietal (yan kafa) lob
  7. ve 14 ders daha

2. dal · 20 ders · 0 ders hazır

Beyin Nasıl Çalışır?

Nöronlardan düşünceye: sinir sinyali, sinaps, kimyasal haberciler, duyular, hareket, uyku, dikkat, bellek, duygular ve öğrenmenin beyindeki temeli. Sade bir dille, hareketli çizimlerle.

  1. 1Nöron: beynin temel hücresi
  2. 2Glia: beynin yardımcı hücreleri
  3. 3Hücre zarı, iyonlar ve dinlenim gerilimi
  4. 4Sinir sinyali nasıl doğar ve iletilir?
  5. 5Sinaps: nöronlar nasıl konuşur?
  6. 6Kimyasal haberciler
  7. ve 14 ders daha

Her derste neler var?

  • Gerçek bir beyin modeli

    Bir insan beyninin üç boyutlu modelini parmağınla döndür, yakınlaştır, kes ve parçalarına ayır. Her yapıya dokununca adı ve görevi açılır.

  • Hareketli çizimler

    Sinir sinyalinin yolculuğu, yön terimleri, gri ve beyaz cevher… Okuduğunu hareket ederken gör.

  • Sıfırdan, sade Türkçe

    Hiç bilmeyen biri için yazıldı. Tıpta kullanılan terimler ve Latince adları da yanında; tıp öğrencisine de yeter.

  • Kendini dene

    Her dersin sonunda açıklamalı sorular ve bir sözlük var. Cevapların hiçbir yere kaydedilmez.

  • Kaynakları belli

    Her bilgi açık ve güvenilir kaynaklardan denetlenir; kaynaklar dersin sonunda yazılıdır.

  • Beyin gezgini

    Bütün yapılar tek sayfada: katmanları aç-kapa, istediğin yerden kes, ara. Gezgini aç

Üç boyutlu model hakkında

Model: BodyParts3D, © The Database Center for Life Science licensed under CC Attribution 4.0 International (Japonya Yaşam Bilimleri Veri Merkezi; kaynak, lisans). Yalnızca beyin, damar ve kafatası parçaları alındı; eksenleri ve merkezi değiştirildi, dosyalar sitede hızlı açılsın diye sıkıştırıldı. Türkçe adlar, renkler ve açıklamalar Ölçekhane’nindir.

Model, yetişkin bir erkeğin üç boyutlu bütün vücut modelinden alınmış bir başvuru modelidir (Mitsuhashi ve ark., 2009). Her beyin biraz farklıdır; kıvrımların biçimi kişiden kişiye değişir. Bu sayfalar eğitim içindir, tanı ya da tedavi için kullanılmaz.

Mitsuhashi, N., Fujieda, K., Tamura, T., Kawamoto, S., Takagi, T., & Okubo, K. (2009). BodyParts3D: 3D structure database for anatomical concepts. Nucleic Acids Research, 37(Database issue), D782–D785. doi.org/10.1093/nar/gkn613